Σάββατο, 16 Ιουνίου 2018

ΚΑΛΩΣ ΗΡΘΑΤΕ ΣΤΗ ΣΤΕΝΗ


Η ΣΤΕΝΗ

Η Στενή βρίσκεται στην Κεντρική Εύβοια κτισμένη στις παρυφές της Δίρφυς σε απόσταση 30 χιλιόμετρων από τη Χαλκίδα  και είναι το κεφαλοχώρι  της παραδίρφυας περιοχής.

Ορεινό και δυσπρόσιτο μέρος  πράγμα που βοήθησε τους φυγάδες την περίοδο της τουρκοκρατίας να βρουν εκεί καταφύγιο  και να μείνουν μακριά από τον τούρκικο ζυγό. Αυτοί ονομάστηκαν «οι Απροσκύνητοι της Κλεισούρας». Σύμφωνα με την παράδοση γύρω στα 1790 οι κάτοικοι των οικισμών της περιοχής Σκουντέρι μετοίκησαν 7 χιλιόμετρα βορειότερα στη σημερινή θέση της Στενής.

Ο συνδυασμός της πανέμορφης φύσης, της συχνής χιονόπτωσης, η γραφικότητα του χωριού και η πλήρης τουριστική υποδομή συνετέλεσαν για να γίνει ένα από τα γνωστότερα χειμερινά θέρετρα της Ελλάδας.

   Η Στενή έχει 859 κατοίκους(απογρ.2012) και αποτελείται από τρεις οικισμούς. Την Πάνω και Κάτω Στενή, και τον σχεδόν εγκαταλειμμένο οικισμό του Πύργου (Σκουντέρι). Κέντρο του χωριού είναι η πλακόστρωτη πλατεία απ’ όπου ξεκινούν στενά μονοπάτια και διακλαδίζονται ως την τελευταία άκρη του πυκνόκτιστου χωριού. Μέσα στην πλατεία υπάρχουν γραφικές βρύσες με άφθονα τρεχούμενα νερά. Πολλά μεγάλα πλατάνια απλώνουν τη σκιά τους πάνω από τα γραφικά καφενεδάκια και τις παραδοσιακές ταβέρνες. Η Στενή ξεχωρίζει για τις σπάνιες ομορφιές και τα τρεχούμενα νερά.



ΔΙΡΦΥΣ


Το ψηλότερο βουνό της Εύβοιας. Η οροσειρά της Δίρφυς πήρε το όνομά της από την ψηλότερη κορυφή της, την Δέλφη που έχει υψόμετρο 1743 μέτρων. Τα ψηλότερα σημεία είναι γυμνά και φιλοξενούν μόνο την χαμηλή βλάστηση των κορυφών.  Στις νότιες πλαγιές του βουνού βρίσκεται το αισθητικό δάσος Στενής και στα νοτιοδυτικά το πανέμορφο φαράγγι της Αγάλης.



ΟΡΕΙΒΑΣΙΑ

Ξερό βουνό που προσφέρεται για ορειβατικές διαδρομές με αφετηρία το Ορειβατικό Καταφύγιο που βρίσκετε σε υψόμετρο 1150 μέτρων.To καταφύγιο  βρίσκεται 8 χλμ. από τη Στενή. Σε αυτό οδηγούν τα περισσότερα μονοπάτια αλλά και ο φιδίσιος ασφαλτοστρωμένος δρόμος. Υπάρχουν ενημερωτικές πινακίδες. Το καταφύγιο διαθέτει χώρους διαμονής και φαγητό.



ΤΟ ΔΑΣΟΣ

Στο δάσος της Στενής υπάρχουν πολλά μονοπάτια που θα εντυπωσιάσουν μικρούς και μεγάλους. Εύκολες περιπατητικές διαδρομές που βγάζουν σε κρυστάλλινες πηγές που βρίσκονται διάσπαρτες στο δάσος. Στα ρέματα φυτρώνουν τεράστια πλατάνια και παντού  σφενδάμια , λεύκες,καστανιές, πεύκα, έλατα, βελανιδιές, πλατάνια, οξιές και πουρνάρια, σχίνα , βουνοκυπάρισσα, αριές, φράξους, σορβιές, ίταμους, γκορτσιές, κ.ά. Δεκάδες είναι τα ενδημικά του βουνού



ΑΝΑΡΡΙΧΗΣΗ


Ο «Μεγάλος Βράχος» απετέλεσε το καραούλι των Στενιωτών την περίοδο της τουρκοκρατίας. Δεσπόζει του χωριού και για να επισκεφτείτε  το αναρριχητικό πεδίο ακολουθείται τον δρόμο ανάμεσα στα δυο ξενοδοχεία μπροστά από το σχολείο και μετά 300 μέτρα με το αυτοκίνητο  ακολουθείται το μονοπάτι κάνοντας πεζοπορία για 10-15 λεπτά. Υπάρχουν ήδη πάνω από 25 πίστες οι οποίες ξετρελαίνουν τους λάτρεις του είδους.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Πέντε όμορφα ξενοδοχεία στην Πάνω Στενή και ενοικιαζόμενα δωμάτια στη Κάτω Στενή είναι έτοιμα να σας φιλοξενήσουν.

ΦΑΓΗΤΟ-ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗ

Φημισμένες οι ταβέρνες της Στενής για τα γευστικά τους κρέατα και άλλες ντόπιες λιχουδιές τόσο στον κεντρικό δρόμο έως το γήπεδο όσο και μέσα στη πλατεία του χωριού. Η Στενή φημίζεται επίσης για τα χειροποίητα γλυκά που θα βρείτε σε συμπαθητικά καφενεία και καφετέριες  μέσα στο χωριό.

Το χωριό δεν στερείτε επίσης από νυχτερινή διασκέδαση. Μπαράκια με ελληνική και ξένη μουσική όπως επίσης και ζωντανό μουσικό πρόγραμμα κάθε Σάββατο βράδυ. 

ΣΚΟΥΝΤΕΡΙ

Εφτά χιλιόμετρα  ανατολικομεσημβρινά της Στενής βρίσκεται ο οικισμός Πύργος Σκουντέρι. Αγροτικός εγκαταλειμμένος οικισμός απετέλεσε για πολλά χρόνια το χειμαδιό των στενιωτών αλλά και μια δεύτερη κατοικία για να είναι κοντά στις καλλιέργειές τους. Σε απόσταση 300 μέτρων από το χωριό υπάρχει περιφραγμένος χώρος με μισογκρεμισμένο μεσαιωνικό πύργο και  τρείς εκκλησίες. Κάθε χρόνο στο χώρο γίνεται η «Γιορτή της  Άνοιξης» όπου ανταλλάσσονται παλιές παραδοσιακές ποικιλίες σπόρων, και εκεί πραγματοποιήθηκε το Φεστιβάλ Παραμυθιού. Της Ζωοδόχου Πηγής την Παρασκευή μετά το Πάσχα γίνετε το μεγαλύτερο διαδιρφυακό πανηγύρι με επισκέπτες από όλα τα γύρω χωριά. Σημαντική ιστορικά τοποθεσία για τους στενιώτες  μιας και οι οικισμοί που βρίσκονταν στην γύρω περιοχή απετέλεσαν τον τόπο καταγωγής τους.

                                               ΑΓΟΡΑ ΤΟΠΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ



Του Γιατρού η βρύση: Βρίσκεται πεντακόσια μέτρα πάνω από το χωριό μέσα σε πλατανοσκέπαστη ρεματιά με γάργαρα τρεχούμενα νερά. Εδώ λειτουργεί παραδοσιακό παζάρι από τις γυναίκες του χωριού που πουλάνε ντόπια παραδοσιακά προϊόντα όπως: τσάι,τραχανά, χυλοπίτες, μέλι, καρύδια, τυρί και αρωματικά φυτά.

Η ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ

Στο τέλος της Κάτω Στενής υπάρχει δρόμος που μας οδηγεί σε δυο πανέμορφες τοποθεσίες. Έπειτα από πέντε χιλιόμετρα και ακολουθώντας την δεξιά διακλάδωση του δρόμου φτάνουμε στην σπηλαιώδη εκκλησία  της Αγίας Κυριακής μέσα σε αιωνόβια πλατάνια και πανέμορφους καταρράχτες. Αν ακολουθήσετε την αριστερή διακλάδωση τότε θα βρεθείτε στο πανέμορφο χωριό των Καμπιών όπου μεταξύ άλλων θα γευθείτε και πέστροφα.

Αν θέλετε να επισκεφθείτε την Λούτσα εκτός από την διακλάδωση του κεντρικού δρόμου πέντε χιλιόμετρα πριν από την Κάτω Στενή υπάρχει και μια εναλλακτική διαδρομή μέσα από την Κάτω Στενή.Στο δρόμο σας θα συναντήσετε την Παλιοπαναγιά της Στενής βυζαντινό μεταβυζαντινό μνημείο, αργότερα το παλιό μοναστήρι του Αγίου Δημητρίου και μέσα στο χωριό της Λούτσας το μεταβυζαντινό μνημείο της Αγίας Παρασκευής. Εάν συνεχίσετε σε λίγα χιλιόμετρα βρισκεστε στη είσοδο του φαραγγιού της Αγάλης.Πολύ κοντά ο Πάλιουρας κι ο Άγιος Αθανάσιος. Στη συνέχεια του δρόμου η ορεινή Γλυφάδα και οι οικισμοί της με γνωστότερες παραλίες την Πετάλη και την Βίθουρη. 

Από την Κάτω Στενή και σε απόσταση ενάμιση χιλιομέτρου βρίσκετε το χωριό των Βούνων παλιό μεταξοχώρι.Αγιοι Απόστολοι,Αγία Σωτήρο και άλλα μνημεία που αξίζει τον κόπο να επισκεφτείτε. Λίγο πιο κάτω η Αμφιθέα και οι πύργοι της.

Ερχόμενοι για Στενή κι αφού περάσουμε Αρτάκη και Βατώντα στρίβοντας για Πισσώνα μπορείτε να επισκεφθείτε τα γραφικά χωριά Θεολόγο,Πούρνο,Μίστρο και Μαυρόπουλο. Τα ίδια χωριά θα συναντήσετε ερχόμενοι στη Στενή από την Ερέτρια η από τα Φύλλα ακολουθώντας τον ρου του Λήλα.

ΧΙΛΙΑΔΟΥ

Συνεχίζοντας την ανάβαση για την Δίρφυ, στα διάσελο στα 1150 μέτρα υψόμετρο στρίβοντας αριστερά φτάνουμε στο Ορειβατικό καταφύγιο. Αν όχι ,κατηφορίζοντας οι επιλογές μας είναι δυο. Αριστερά το πανέμορφο ορεινό χωριό Στρόπωνες κατόπιν η Λάμαρη με το Λαογραφικό της Μουσείο και καταλήγουμε στην βυζαντινή εκκλησία  της Χιλιαδούς και κατόπιν στην ομώνυμη παραλία.Οι εναλλακλτικές είναι πάρα πολλές όσον αφορά την επιλογή και άλλων παραλιών. Αν επιλέξουμε την δεξιά διακλάδωση του δρόμου τότε και πάλι οι επιλογές είναι πάρα πολλές. Το Μετόχι με την γιορτή κερασιού,οι οικισμοί του και πολλές παραλίες.

Τρίτη, 1 Μαΐου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Ψ

Ψαλίδα:. α ) Ισχυρό και μεγάλο ψαλίδι. β.)Έλικας της κληματαριάς που είναι χρήσιμος για την αναρρίχηση του φυτού. γ ) Πάθηση της τρίχας του κεφαλιού η οποία σκίζεται στα δύο και δεν μεγαλώνει άλλο. δ ) Είδος ερπετού (η σκολόπεντρα).
Ψαλίδια:. Δοκάρια που χρησιμοποιούσαν για την κατασκευή της οροφής των σπιτιών.

Σάββατο, 28 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Χ

Χαβάνι:. Χάλκινο δοχείο με γουδοχέρι, στο οποίο «κοπανούσαν» τα διάφορα μπαχαρικά, συνήθως για κατασκευή γλυκών.
Χαβάς:. Η μελωδία, ο σκοπός ενός τραγουδιού. Το λέμε και για τους ανθρώπους που συνεχίζουν την ίδια λαθεμένη τακτική τους, παρά τις αντιδράσεις των άλλων (το χαβά του αυτός).

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Φ

Φαδοκούβαρο:. Το κουβάρι με το υφάδι, που με τη βοήθεια της ανέμης, γινότανε μασούρι και το έβαζαν στη σαΐτα για την ύφανση.

Φαΐ:. Η λιωμένη ελιά από τις ρόδες στο αλώνι του λιοτριβιού. Επίσης τα υλικά με τα οποία «γεμίζουμε» διάφορες πίτες ή γλυκά ταψιού.

Φάκα:. 1) Ποντικοπαγίδα. 2) Ειδική φράση: πιάστηκε στη φάκα: συνελήφθη επ΄ αυτοφώρω ή αποκαλύφθηκε, ενώ ετοίμαζε κάτι πονηρό ή κακό.

Πέμπτη, 26 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Υ

Υνί:. Τριγωνική αιχμηρή άκρη του αλετριού
Υφάδι:. και Φάδι:. Το νήμα που περνιέται με τη σαΐτα και πλέκεται στον υφαντικό ιστό, κάθετα στο στημόνι.
Υποκοντριάζομαι. (΄πουκουντριάζουμι):. Αποβλακώνομαι, γίνομαι

Παλιές λέξεις της Στενής-Τ

Ταγάρι:. Σάκος υφαντός με πολλά κεντίδια, χοντρός και ανθεκτικός, με το ταγαρόσκοινο, με το οποίο μπορούσες να κρεμάσεις το ταγάρι στον ώμο σου Υπήρχαν και ταγάρια διάφορα, όπως απλό, ανταμωτό κ.α. που τα χρησιμοποιούσαν για διάφορες δουλειές, ενώ τα κεντητά τα χρησιμοποιούσαν κυρίως για επίσημες περιπτώσεις, όπως τα πανηγύρια στα εξωκκλήσια, όταν κατέβαινα για ψώνια στη Χαλκίδα και αλλού.

Ταΐ:. Το φαγητό των ζώων.

Ταΐστρα:. Σκεύος από το οποίο ταΐζονται τα ζώα, κυρίως τα οικόσιτα.

Παπακατσαφούτης



Την περίοδο της Γερμανικής κατοχής, οι συνθήκες ήταν πολύ δύσκολες. οι Γερμανοί, οι Ιταλοί, τα τάγματα ασφαλείας, οι αντάρτες. Κινδύνευες ανά πάσα στιγμή να θεωρηθείς φιλικός ή εχθρικός προς

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Στου Χότζα



Στη στενή χαράδρα, που ενώνει την Πάνω με την Κάτω Στενή, υπάρχει τοποθεσία επονομαζόμενη «Στου Χότζα».
Όπως είναι γνωστό, τα τοπωνύμια έχουν πάντα κάποια σχέση με τυχόν υπάρχοντες ιερούς ναούς, μονές και εξωκλήσια, με τη μορφή και το χρώμα του εδάφους, τα νερά, τα διαιτώμενα ζώα, την κυριότητα του κτήτορος, εκ της ιστορίας ή και ποικίλων τοπικών παραδόσεων, αναφερομένων σε διαδραματισθέντα γεγονότα κλπ.

Κυριακή, 22 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Σ

Σαβάνωμα:. Το περιτύλιγμα του νεκρού με σάβανο. Το σάβανο είναι ένα άσπρο πανί, που του ανοίγουν μία τρύπα για να περνάει το κεφάλι, κανονίζοντας, ώστε το μπροστινό μέρος να είναι πιο μεγάλο από το πισινό. Αφού σαβανωθεί ο νεκρός, μετά τον ντύνουν με τα ρούχα του.

Σαϊάζομαι:. Όταν φοράω χοντρά ρούχα, για να αποφύγω το κρύο.

Σαΐτα:. Εργαλείο υφαντικό, με το οποίο περνούν το υφάδι, μέσα από τις κλωστές του στημονιού. Επίσης σαΐτα λέμε και το ξύλο εκείνο, με το οποίο απλώνουμε σε φύλλο το ζυμάρι «ανοίγουμε φύλλο», για να φτιάξουμε πίτα, χυλοπίτες, φτιαχτά μακαρόνια κ.α.

Πέμπτη, 19 Απριλίου 2018

Στενιώτικη «Γραμματική».


Η γλώσσα, αυτό το ακοίμητο ποτάμι, παίρνει στο διάβα του ανά τους αιώνες, αρώματα ενός εξαίσιου πολυπολιτισμικού ανθόκηπου και μας τα προσφέρει αφειδώλευτα να τα μυρίσουμε.
Η πολυπολιτισμικότητα, δεν ήταν άνωθεν επιβεβλημένη-κομμένη και ραμμένη στα μέτρα κάποιων-αλλά από κάτω, από τη βιοπάλη, μια πολύχρονη, οδυνηρή διαδικασία, μια γέννηση, μια δημιουργία.
Τούρκικες, σλάβικες, αλβανικές, ιταλικές και κυρίως αρχαιοελληνικές προσμίξεις, στολίζουν τούτο το περιβόλι.

Δευτέρα, 16 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Ρ



Ραβδί:. Απαραίτητο για τους γιδαραίους. Πολύ μακρύ, ξεπερνάει το ύψος του ανθρώπου και στην άκρη του δημιουργεί καμπύλη από το ίδιο ξύλο. Μ' αυτό πιάνουν τα γίδια απ' το λαιμό ή το πόδι όταν προσπαθούν να απομακρυνθούν.


Ραμμάτισμα:. Το ραμμάτισμα γινόταν από τους υλοτόμους, οι οποίοι, μετ

Τετάρτη, 11 Απριλίου 2018

Παλιές λέξεις της Στενής-Π

Παγάδα:. Ηρεμία. Δε φυσάει, δε βρέχει και ο καιρός είναι μαλακός.
Παγαδεύω:. Ηρεμώ σωματικά. Ξεκουράζομαι. Ηρεμώ ψυχικά, δεν έχω άγχος. Είμαι νηφάλιος, ανακουφίζομαι.
Παγκιάνεμο:. Μέρος που δεν το πιάνει ο άνεμος.